2010/03/07

Doda w Krainie Czarów

Dawno, dawno temu Bartosz Wierzbięta przetłumaczył "Shreka". I zrobił to bardzo zgrabnie, stosując przy okazji cwany zabieg - tu i ówdzie przemycił jakiś drobny, polski akcent, żart zrozumiały tylko dla Polaka, bo mocno zakorzeniony w jego kulturze. Wierzbięcie wyszło to na tyle zgrabnie i zabawnie, że część jego tekstów zyskało miano "kultowych" i przeszło do naszego języka codziennego.

Niestety, pojedynczy wybryk Wierzbięty spowodował lawinę czerstwego batonu - reszta tłumaczy podchwyciła bowiem temat i od czasu "Shreka" większość animacji nie może się obejść bez prześmiesznych polskich akcentów. I tak o becikowych, Bolku i Lolku i Czterech Pancernych mogliśmy usłyszeć w "Potworach i Spółce", "Madagaskarze", "Epokach lodowcowych" i w wielu innych. Apogeum absurdu osiągnięto wraz z kinowymi "Simpsonami" - filmie rozgrywającym się przecież we współczesnej Ameryce - z którego możemy się dowiedzieć, że praktykujący co niedziela protestanci to "mohery", a prezydent USA wspomina o Romanie Giertychu. I wszyscy się cieszą - widz dlatego, że dostaje to, czego oczekuje - prostacką aluzję opartą na powszechnie znanych motywach i anegdotach. Tłumacz dlatego, że po raz kolejny udało mu się podlizać widzowi. No, kupa radochy. Z przewagą kupy.

"Ushrekowienie" tłumaczeń dotyczy jednak, jak się okazuje, nie tylko filmów animowanych. Byłem niedawno na spektaklu "Bóg" w warszawskim teatrze Polonia. Pomijam to, że sztuka była zwyczajnie słaba - zmarnowany został potencjał, jaki niósł ze sobą świetny tekst Woody'ego Allena, a większość aktorów zamiast grać pajacowała w dosyć żenujący sposób. Jakby tego było mało - Janda postanowiła położyć tekst żałosnymi wzmiankami i aluzjami. I tak: wiecznie napalona Doris [fatalna Patrycja Szczepanowska, która powinna wziąć lekcje wsiurskiego zaciągania u Hanny Śleszyńskiej] mówi, że nie chciał się z nią przespać poseł Putra, a jeden z bohaterów resztę postaci wyzywa od różowych komuchów, gejów i żydów, czy coś w tym rodzaju. Publiczność, złożona przecież chyba z miejscowej inteligencji [no bo kto chodzi do teatru?] boki zrywa. A ja wychodzę na debila, bo zamiast się śmiać - skręcam się z poczucia żenady.

Moglibyście już sobie Państwo dać spokój, Droga Inteligencjo. Żarty z PiS-u to sprawa dosyć przebrzmiała. That's so 2006! Zresztą dowcipkowanie z partii, która już dawno niewiele znaczy na rodzimej scenie politycznej, to nie akt obywatelskiej odwagi. Nabijanie się z polityków, z których od prawie pięciu lat nabijają się wszyscy, to nie niepoprawność polityczna, a najczystszy akt światopoglądowej poprawności właśnie. To właśnie bezpieczne poklepywanie się po pupciach na linii artysta - odbiorca.

To wreszcie dowód obsesji na punkcie PiS-u. Obsesji nie mniejszej, niż ta, którą prezentuje pewien skrajnie prawicowy blogger, o którym pisałem tu już kilkukrotnie. Obie strony - zarówno on, jak i środowisko Polonii, widzą świat w tak samo czarno-biały sposób, obie prostacko go dzielą. Różnica jest tylko taka, że wspomniany blogger wszędzie widzi żydokomunistycznych agentów, a ci po drugiej stronie barykady: moherowych, nienawistnych ksenofobów.

I na koniec jeszcze krótko i z ostatniej chwili o uszrekawianiu tłumaczeń: obiło mi się o uszy, że w najnowszej burtonowskiej "Alicji" tytułowa bohaterka na pytanie: "Jakie miałaś koszmary?" odpowiada: "Nie wiem, może Doda?"

Facepalm to za mało...